تفريحات سالم دوره دكتري
وقتي در اهواز بودم و مشغول گذراندن واحدهاي دوره دكتري، مشغوليات جالبي داشتيم. يكي از اين تفريحات سالم، نامه نگاري در زمينه هاي مختلف بود. هر اتفاقي، كمبودي يا خبر خوبي كه بود به شكلي يك بازخورد مكتوب از طرف ما مي گرفت. دوستان شفيق، خانم مكتبي فرد و اميرآقو اصنافي هم ياران تكميل كننده اين حلقه بودند. به شوخي به هم مي گفتيم اگر قرار باشد امتياز يا حق التاليف بدهند، و اين نامه نگاري ها را هم به حساب بياورند، ما از درجه استاد تمامي هم رد مي كنيم.
يكي از اين نامه ها همين است كه در ادامه مي آيد. اين نامه به خاطر تغيير رياست كتابخانه دانشكده علوم تربيتي نوشته و با امضاء با مزه زير آن ارسال شد. (البته با حفظ حق مولف يعني خانم مكتبي فرد كه متن اوليه نامه را تهيه فرمودند)
**********
«به نام خدا»
من اين دو حرف نوشتم چنانکه غير ندانست تو هم ز روي عنايت چنان بخوان که تو داني
جناب آقاي دکتر خجستهمهر 28/3/1385
رياست محترم دانشکده علومتربيتی و روانشناسی
با سلام و احترام
همان گونه که مستحضريد، کتابخانه ها و مراکز اسناد، قلب تپنده هر نظام آموزشي محسوب ميشوند. به ويژه در دنياي امروز که جريانهاي آموزشي با تبعيت از الگوهاي نوين به سمت آموزشهاي تعاملي و پژوهشمدار حرکت کرده و نقش دانشجويان به عنوان فراگير در کلاس درس بسيار پررنگ شده است. به منظور پشتيباني از حضور فعال دانشجويان در محيطهاي آموزشي، لازم است امکانات خودآموزي و يادگيري مستمر بيش از پيش براي آنان فراهم شود. و اين مهم نيز محقق نخواهد شد مگر به مدد کتابخانههايي زنده و پويا.
متاسفانه وضعيت فعلي کتابخانههاي دانشگاه شهيد چمران، به ويژه کتابخانههاي دانشکدهاي اين دانشگاه چندان رضايت بخش نيست. (نگارندگان اين سطور آمادگي آن را دارند تا در صورت لزوم به مدد آمار و ارقام موجود و تطبيق آن با استانداردهاي ملي - و نه بينالمللي – اين وضعيت را به تصوير بکشند.)
کتابخانه دانشکده علومتربيتي و روانشناسي همزمان با تاسيس اين دانشکده با در اختيار داشتن حدود شصت هزار منبع، سعي در برطرف کردن نيازهاي اطلاعاتي دانشجويان و اعضاي هيأت علمي اين دانشکده و ساير دانشکده ها داشته است. از آنجا که وجود بحران در خصوص بودجه و نيروي انساني تقريبا جزء لاينفک کتابخانه هاي ما شده است، در تمام اين سال ها و با وجود دشواري هاي گوناگون، اين کتابخانه نيز مانند همتاهاي خود در دانشگاه، عليرغم تمام مشکلات موجود به حيات خود ادامه داده و با حداقل امکانات حداکثر خدمت رساني را انجام داده است. ما به عنوان کاربران اين کتابخانه همواره شاهد اين تلاش مظلومانه بوده ايم. آنچه امروز ما را بر آن داشت تا مصدع حضرتعالي شويم اين است که حس مي کنيم اين کتابخانه به منتها درجه ضعف و تشتت خود در چند سال اخير رسيده است.
در حال حاضر اين کتابخانه با وجود 10 ساعت کار روزانه تنها با سه نفر نيروي انساني اداره مي شود. يعني هر کارشناس چند برابر کار اداري موظف خود در هفته در کتابخانه حضور دارد. اينکه اين ميزان اضافه کار چه تاثير منفي ميتواند بر کارآيي و بهرهوري نيروي انساني داشته باشد، قطعا از نظر جنابعالي پوشيده نيست.
بودجه اختصاص يافته براي خريد منابع، در چند سال اخير بسيار محدود بوده است و کاربران اين کتابخانه از حيث دسترسي به منابع جديد و روزآمد، به ويژه در حوزه کتاب و نشريات لاتين، به شدت با مشکل مواجه هستند. جاي بسي تاسف است که در سال تحصيلي جاري تقريبا هيچ منبع خارجي براي کتابخانه خريداري نشده است.
کمبود فضا نيز از ديگر مشکلات کتابخانه است، که با تبديل سالن مطالعه کتابخانه به سالن امتحانات شکل جدي تري به خود ميگيرد.
از سال 1383 با تغيير مديريت کتابخانه شاهد تغيير و تحولات مثبتي در اين کتابخانه بوديم. راه اندازي برخي سرويس هاي الکترونيکي و پيشتيبانيهاي نرمافزاري موجب شد که کمبود منابع چاپي کمتر احساس شود. با به کار گيري موثر و به جاي نيروهاي کارورز و دانشجو کمبود نيروي انساني نيز تا حدودی پوشش داده شد. اما اقدامات اين چنينی تا زمانی که يک تجديدنظر کلی در ديدگاه ها و نگرش های ما نسبت به کتابخانه و جايگاه آن در نظام آموزشی صورت نگرفته، راه به جايی نبرده و يک فرد به عنوان مدير کتابخانه نيز نمیتواند به تنهايی منشأ اثر باشد.
حل اين مشکلات نياز به عزمي همگاني و تجديد نظر اساسي در ديدگاه هاي همه ما به ويژه مسولان اجرايي دانشگاه دارد. هر گاه بپذيريم که يک کتابخانه نهادي است که ما با هزينه کردن براي آن در حقيقت به سرمايه گذاري پرسودي که منجر به تقويت پيکره آموزشي و پژوهشي دانشگاه مي شود، مبادرت ورزيده ايم، از تخصيص بودجه مکفي براي آن نهراسيده، و تلاش خواهيم کرد که بهترين نيروهاي متخصص را در آن به کار بگماريم.
اما چنانچه نتوانيم کتابخانه اي در خور يک نظام دانشگاهي معظم مانند دانشگاه شهيد چمران داشته باشيم، بهتر آن است که عطاي آن را به لقايش بخشيده و بيش از اين وقت و پول بيت المال را به هدر ندهيم. کتابخانه دانشکده علوم تربيتي در شکل فعلي شير بي يال و دم اشکمي است که ابتدايي ترين نياز کاربران خود را نيز نمي تواند مرتفع کند و در واقع وجود کتابخانهای با اين کيفيت توهين به شأن علمی دانشگاه و هيأت علمی است.
همگان بر اين نکته واقفند که کتابخانه يک انبار کتاب يا سالن مطالعه صرف نيست (اگرچه با تعطيلي سالن مطالعه در فصل امتحانات، اين کتابخانه حتي همين نقش ابتدايي را هم نمي تواند ايفا کند!) و مولفه هاي ديگري در شکل گيري يک کتابخانه دخيل هستند. به جرات ميتوان گفت که اگر قرار باشد توسعهاي در دانشگاه و فعاليتهاي پژوهشي و آموزشي آن صورت بگيرد همه در گرو توسعه و رونق کتابخانهها و فعاليتهاي اطلاعرساني دانشگاه است.
بهبود در نظام کتابخانههاي دانشگاه شهيد چمران نياز به تجديدنظر اساسي دارد که اميدواريم به ياري تک تک مسئولان و با عنايت ويژه شخص حضرتعالي محقق شود. ان شاءالله.
با سپاس فراوان
جمعي از اساتيد و دانشجويان
دانشکده علوم تربيتي و روانشناسي دانشگاه
رونوشت: جناب آقای دکتر علیزاده معاونت محترم پژوهشی دانشگاه جهت استحضار
حرفهای زیادی هست که حرف دله و باید گفته بشه. و تا گفته نشه مثل نفس می ماند که خفه می سازد اگر آید و بیرون نرود. اینجا بهترین جاست برای حرفهای ناگفته و دل گفته ها...